نماز شب را چگونه می خوانند؟
پرسش:
می خواهم روش خواندن نماز شب را یاد بگیرم؟

بسم الله الرحمن الرحیم
سلام
شاید بسیاری از دوستان عزیز این نکته را ندانند که نماز شب را می توان به دو صورت مختصر و طولانی خواند و از آنجایی که کیفیت نماز شب در مفاتیح و اکثر منابع دیگر بصورت طولانی آن ذکر شده است، عزیزانی که بجای آوردن طولانی آن برایشان مقدور نیست، از فضائل بی شمار آن بی بهره مانند.

نماز شب شامل یازده رکعت است:
چهار نماز دو رکعتی به نیت نماز شب (همانند نماز صبح)
دو رکعت به نیت نماز شفع
یک رکعت به نیت نماز وتر


روش مختصر:
در این شیوه می توان در رکعت های یازده گانه تنها به خواندن سوره حمد (بدون سوره‌) اکتفا نمود.

روش طولانی:
در این شیوه در هر رکعت از هشت رکعت ابتدایی‌، پس از خواندن سوره حمد یک سوره (مانند سوره کافرون‌، توحید و ...) را می‌خوانیم‌. البته در برخی روایات به خواندن ده بار سوره توحید سفارش شده است‌.

در نماز "شفع‌" بهتر است بعد از قرائت سوره حمد، در رکعت اول سوره فلق‌ و در رکعت دوم سوره ناس‌ خوانده شود.

در نماز "وتر" بهتر است بعد از سوره حمد، سه بار سوره توحید به تنهایی‌ یا سه بار سوره توحید به همراه سوره فلق و ناس خوانده شود و یا تنها به خواندن یک سوره توحید اکتفا نمود و سپس دست ها را برای قنوت بالا برد.

(قنوت نماز وتر یکی از مستحبات پر فضیلت است که به طولانی نمودن آن سفارش شده است. در روایتی از پیامبر اکرم ص آمده است‌: "هر کس در دنیا قنوت نماز وترش طولانی تر باشد، در قیامت راحت تر است‌.)

در قنوت ابتدا در حق چهل مؤمن یا به طور کلی برای مؤمنان دعا کرده (مثلاً بگوئیم: "اللهم اغفر لـ ..." یا "اللهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات‌")

سپس هفتاد مرتبه می‌گوییم‌: "استغفر الله ربی و اتوب الیه‌"

بعد از آن هفت مرتبه می‌گوییم‌: "هذا مقام العائذ بک من النار"

سپس سیصد مرتبه می‌گوییم‌: "العفو"

بعد از آن می‌گوییم‌: "رب‌ّ اغفرلی و ارحمنی و تب علی‌ّ انک انت التواب الغفور الرحیم‌"

و به رکوع رفته و پس از سجده و تشهد سلام می‌دهیم.

البته دعاها و ذکرهای مستحب فراوانی در میان اذکار نماز شب و رکعات آن وجود دارد.

. نماز شب و فضیلت آن

الف: از منظر آیات:

 در بین نوافع، نماز شب از فضیلت بیشتری برخوردار است و در قرآن درباره آن تأکید و سفارش بسیار شده است. خدای متعال به پیامبرش می فرماید: مقداری از شب را به تهجد بپرداز این برای تو مستحب است شاید خدا تو را به مقام برگزیده ای مبعوث گرداند [1]و در تعریف بندگان خاص الهی می گوید: کسانی که شب را برای پروردگارشان در حال سجده و قیام بیتوته می کنند [2]و در توصیف مؤمنین می فرماید: شبها پهلو از بستر خواب جدا کنند و با بیم و امید خدای را بخوانند و از آنچه به آنها دادیم انفاق کنند، پس کسی نمی داند چه نعمتهایی که موجب چشم روشنی آنها می شود و در پاداش اعمالشان ذخیره شده است [3]

ب: از منظر روایات: رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: خدای متعال به دنیا وحی کرد که خدمتگزارانت را به تعب بینداز و تارکین خودت را خدمت کن هنگامی که بنده خدا در تاریکی شب با پروردگارش خلوت و مناجات می کند خدا قلبش را نورانی می گرداند، وقتی می گوید: یارب یارب از جانب خدا گفته می شود: لبیک عبدی، هر چه می خواهی طلب کن تا عطا کنم و خدا به فرشتگانش گوید... شما شاهد باشید که بنده ام را آمرزیدم.[4]

و رسول خدا (ص) فرمود: اشراف امت من حاملین قرآن و شب زنده داران هستند [5]و هم فرمود: آن قدر جبرئیل درباره نماز شب به من سفارش کرد که گمان کردم نیکان امت من شب را نخواهند خوابید [6]و باز فرمود: دو رکعت نماز در وسط شب از دنیا و ما فیها نزد من محبوبتر است.[7]

آثار نماز شب در روایات:

 امام صادق (ع) فرمود: نماز شب صورت را زیبا و خلق را نیکو و انسان را خوشبو می کند، رزق را زیاد و قرض را ادا می کند و اندوه را برطرف می سازد و چشم را جلا می دهد. [8]پیامبر عظیم الشأن اسلام فرمود: نماز شب وسیله ای است برای خوشنودی خدا و دوستی ملائکه، نماز شب سنت و روش پیامبران و نور معرفت و ریشه ایمان می باشد. بدن را آرامش می دهد و شیطان را خشمگین می کند سلاحی بر علیه دشمنان و وسیله ای است برای اجابت دعا و قبول شدن اعمال، روزی انسان را توسعه می دهد شفیع بین ملک الموت و نمازگزار می شود، چراغ و فرش قبر و جواب (دو فرشته) منکر و نکیر می باشد. در قبر تا قیامت مونس و زائر نمازگزار خواهد بود نماز بر سرش سایه می افکند، تاجی برسرش و لباسی بر بدنش می گردد، نور پیش رویش حائل بین او و آتش دوزخ خواهد بود، برای مؤمن حجتی است نزد خدا و وسیله سنگین شدن میزان اعمال و حکم عبور بر صراط و کلید بهشت می باشد زیرا نماز تکبیر است و حمد و ستایش و تسبیح و تمجید و تقدیس و تعظیم و قرائت و دعا و البته بهترین اعمال خواندن نماز در اول وقت آن است [9]

2 . کیفیت نماز شب

الف: وقت نماز شب: از نصف شب تا فجر صادق (اذان صبح) وقت نماز شب است و نماز شب در سحر از فضیلت بیشتری برخوردار است و تمام ثلث آخر شب سحر محسوب می شود و بهترین وقت سحر هم نزدیک فجر صادق است و بهتر از این آن است که نماز شب به تفریق خوانده شود چنانچه این سنت پیامبر (ص) بوده است (یعنی پشت سر هم نخواند و با فاصله بخواند)

ب: رکعات نماز شب: 11 رکعت است که 8 رکعت آن (4 نماز دو رکعتی) به نیت نافله شب خوانده می شود که شکل آن مانند نماز صبح است [با این تفاوت که اولاً به نیت نافله شب می خواند و مستحب است و ثانیاً می تواند بلند یا آهسته بخواند] و بعد از آن 2 رکعت به نیت شفع می خواند و در آخر هم یک رکعت به نام وتر بجای می آورد.

ج: مستحب است که در قنوت نماز وتر 70 مرتبه "استغفرالله ربی و اتوب الیه" و برای 40 مؤمن دعا و استغفار کند مثلاً 1.اللهم اغفر الامام الخمینی2.اللهم اغفر آیت الله البروجردی3 اللهم اغفر شهید چمران و... و 300 مرتبه الهی العفو بگوید و هفت مرتبه "اللهم هذا مقام العائذ بک من النار"بخواند. البته اگر بعضی از اینها(70 مرتبه استغفار و یا دعا برای 40 مؤمن و یا 300 مرتبه العفو گفتن) را هم بخواند ایرادی ندارد.

و: چنانچه مقداری از نماز شب را خوانده باشد و اذان صبح (طلوع فجر) سر رسد می تواند بقیه نماز شب را هم به نیت اداء بخواند.

ه: اگر وقت کم باشد می تواند تنها شفع و وتر را بخواند و اگر کمتر وقت داشته باشد تنها شفع را بخواند.

ج: خواندن دو رکعت نافله صبح از شفع و وتر افضل است.

د: برای عمل به اعمال مستحبی دیگر در نماز شب به کتب مبسوطه رجوع فرمائید.

(با استفاده از تحریر الوسیله ج 1 ص 123 حضرت امام خمینی ره و کتاب خودسازی (تزکیه و تهذیب نفس) آیت الله ابراهیم امینی ص 281 ـ 279).



[1]سوره اسراء، آیه 79

[2]سوره فرقان، آیه 64

[3]سوره سجده، آیه 16.

[4]بحار الأنوار ج 87 ص 139

[5]بحار ج 87 ص 138

[6]بحار ج 87 ص 130

[7]بحار ج 87 ص 148

[8]بحار ج 87 ص 153

(ر.ک‌: مفاتیح الجنان‌، مرحوم شیخ عباس قمی‌، ص 217 ـ 244، حاشیه مفاتیح‌، انتشارات مطبوعات دینی‌، قم‌)




:: برچسب‌ها: نماز شب را چگونه می خوانند؟, امام زمان (عج), امام زمان, درد دل با امام زمان(عج)

نویسنده : عشاق المهدی
تاریخ : ۱۳۸٩/٤/٢٧