نواب3

توقیع

 توقیع در لغت یعنى: نشان گذاشتن، امضاء کردن نامه، نوشتن عبارتى در ذیل نامه وکتاب. (1)
واصطلاحاً به دستورها ونامه هاى خلفا وپادشاهان گفته مى شود. درکتب علماى شیعه به نامه ها وفرمان هایى که در زمان غیبت از طرف امام غایب، به شیعیان رسیده توقیعات مى گویند
.


درکتاب کمال الدین صدوق وغیبت شیخ طوسى واحتجاج طبرسى و بحارالانوار مجلسى، حدود هشتاد توقیع از ناحیه مقدسه نقل شده است که محتواى آن ها، برخى خطاب به سفرا ونواب خاصى است وبرخى خطاب به علما وفقهاست، بعضى در پاسخ به سؤالات است وبرخى در تکذیب ولعن کسانى است که به دروغ ادعاى نیابت از طرف آن حضرت را داشتند. (2)
درباره توقیعات، اولین سؤالى که معمولا مطرح است، این است که آیا آن ها به خط مبارک خود حضرت بوده یا آن که به املا ى حضرت وخط دیگرى است بعضى ها معتقدندکه کاتب آن توقیعات خود حضرت بوده است وحتى خط مبارکش میان خواص اصحاب وعلماى وقت معروف بوده وآن را به خوبى مى شناختند . مثلا محمد بن عثمان عمرى مى گوید: از ناحیه مقدسه توقیعى صادر شدکه خطش را خوب مى شناختم. (3)
ویا شیخ صدوق مى گفت: توقیعى که به خط امام زمان براى پدرم صادر شده بود، اکنون نزد من موجود است. (4)
لکن در مقابل قراینى است که توقیعات به خط خود امام نبوده است مثلا: ابونصر هبة الله روایت کرده که توقیعات صاحب الامر به همان خطى که در زمان امام حسن عسکرى (ع)صادر مى شد، به وسیله عثمان بن سعید ومحمد بن عثمان براى شیعیان صادر مى گشت. (5)
مى توان چنین گفت که توقیعات در عین صحت صدور ومتن، به خط امام نبوده است، بلکه امام حسن عسکرى (ع) کاتب مخصوصى داشته که تا زمان عثمان بن سعید ومحمد بن عثمان زنده ومتصدى نوشتن توقیعات بوده است .(6)
به هر حالا ممکن است برخى توقیعات با خط مبارک خود امام صادر شده باشد وبرخى دیگر با املاى امام وکتابت دیگرى صادر شده باشد واین هیچ خللى از این که توقیعات از طرف حضرت بقیة الله می باشد، وارد نمی سازد. (7)
از معروف ترین توقیعات حضرت را می توان: توقیع براى شیخ مفید وتوقیع براى على بن محمد سَمرى نام برد که در آن، حضرت، آغازغیبت کبرى را اعلام می کند. نگاهى گذرا به مجموع توقیعاتى که از طرف امام زمان (ع) براى شیعیان آمده، می رساند که امام غایب چون پیشواى حاضر، کمال مراقبت و دلسوزى را نسبت به شیعیان و دوستان خود دارد وبه هدایت راه جویان وتربیت نفوس و معرفى نواب اربعه و افشاگرى مدعیان کاذب نیابت، علماً و عملا قیام می فرماید، به طورى که درماندگان وگرفتارانى که صمیمانه از او یارى طلبیده اند، گشایش کار و حل مشکل خود را دیده اند و دانش طلبانى که در معضلات علمی و دینى درمانده اند، از اشراقات والهامات حضرتش روشن وهدایت شده اند .
همه این فیوضات را به صورت پاسخ پرسش ها در توقیعات صادره از ناحیه مقدسه می بینیم. علاوه بر این ها، نهان بینى ورازگویى و اخبار از غیب، در بسیارى از توقیعات وجود دارد که نه تنها موجب اطمینان خاطر بیشتر براى مردم آن زمان، بلکه براى خواننده امروز هم می شود و می فهمد که چگونه امام با دانشى که از گنجینه علم الهى بارور شده است، بر ضمایر اشراف دارد و قصد و نیت اشخاص را می داند واز پسر یا دختر بودن مولود وروز مرگ افراد با خبر است وپشاپیش آن را اعلام می فرماید، واز حلال یا حرام بودن مالى که به حضورش تقدیم شده خبر می دهد وحرام آن را رد می کند واگر تقدیم کننده نام خود را بر خلاف بنویسد از دانش امام پنهان نمی ماند وحقیقت به او یاداورى می شود. این ها همه، اندکى از تجلیات مقام ولایت است که از آینه توقیعات نمایان شده است.

  1- فرهنگ معین ج 51 ص1169
2- سیمای آفتاب ص242 .
3- بحارا لانوار، ج 51، ص 349.
4- انوار نعمانیه ج 3 ص 24 .
5- بحارا لانوا رج 51ص 346
. 6- گستر جهان ابراهیم امینى، ص 134
. 7- سیماى آفتاب، حبیب الله طاهرى ص 245.




:: برچسب‌ها: نواب, امام زمان (عج), امام زمان, مهدویت

نویسنده : عشاق المهدی
تاریخ : ۱۳۸٩/۸/۱