نواب اربعه6

عثمان بن سعید

 ابوعمرو عثمان بن سعید عمرى، نخستین سفیر حضرت مهدى (ع) بود و در سامرا اقامت داشت.
وى از سوى امام هادى و امام عسکرى (ع) وکیل و نماینده بود. وى مورد اعتماد امام هادى (ع) بود و آن حضرت به یاران خود مى فرمود: ابوعمرو مردى ثقه و امین است وهرچه به شما بگوید از جانب من است، وآن چه به شما مى رساند از جانب من مى رساند . عثمان بن سعید امام حسن عسکرى (ع) را غسل داد وکفن و حنوط کرد و به خاک سپرد. (1)


او توانست سرشناسان امامیه را قانع سازد بر این که امام دوازدهم براى محفوظ ماندن از دست دشمنان در پرده غیبت به سر مى برد و آن ها را متقاعد ساخت که خود نماینده راستین آن حضرت باشد . موقعیت ممتاز او در زمان امام دهم و یازدهم (ع) سبب شد که وکلا دعوى وى را بپذیرند، بدون این که او را مورد سؤال قرار داده و معجزه یا حجتى از وى بخواهند. (2)
عثمان بن سعید از زمان امام حسن عسکرى (ع)، رئیس وکلاى امام بود و تمام وجوهاتى که شیعیان توسط وکلا مى فرستادند، همه به وى تحویل داده مى شد و او نیز آن را خدمت امام تقدیم مى کرد .
پس از وفات امام عسکرى (ع) نیز به طور مخفیانه سازمان وکالت را اداره مى کرد. (3)
پس از وفات عثمان بن سعید، حضرت مهدى (ع) طى نامه اى به فرزندش تسلیت فرمود. عثمان بن سعید چون درگذشت او را در جانب غربى بغداد در شارع المیدان، در اول محل، که معروف به درب الجبله است، در داخل مسجد، درب راست که داخل مى شوند و قبر در خود قبله مسجد قرار دارد.
در منابع امامیه به تاریخ وفات او اشاره نشده است و مورخان متاخرکوشیده اند تاریخ تقریبى نشان دهند و نوشته اند رحلت وى باید پس از سال 260 هـ تاریخ وفات امام عسکرى (ع) - و قبل از سال 267 اتفاق افتاده باشد. (4)
براى عثمان بن سعید دو فرزند به نام هاى (محمد بن عثمان )- که بعدها دومین نایب امام زمان شد- و (احمد بن عثمان ) ذکر شده است. (5) وى از یازده سالگى در محضر امام هادى (ع) به خدمتگزارى وکسب فقه و حدیث و تعالیم اسلامى اشتغال داشته است، و به القابى در میان شیعیان مشهور شده است:
1- سمان یا زیات روغن فروش : او را سمَان یا زیات مى گفتند زیرا براى پوشش نهادن به مقام والاى وکالت و نیابت به تجارت زیتون اشتغال داشت، تا به این وسیله در آن روزگارکه خفقان و اختناق عجیبى بر جهان پهناور اسلامى و به خصوص شیعیان و دوستداران اهل بیت حاکم بود، خود را از شر دستگاه خلافت، حفظ نماید. روش وى چنین بودکه شیعیان، اموالى را که براى امام حسن عسکرى (ع) مى آورند به وى تسلیم مى کردند و او از ترس دستگاه عباسى، آن اموال را میان ظرف روغن پنهان نموده و بدین گونه به خانه امام (ع) مى رسانید. (6) او براى پوشش نهادن به موقعیت حساس خود، در بازار روغن فروشان براى ارتش روغن و اجناس دیگر حمل مى کرد. (7)
2- اسدی : چون از قبیله بنی اسد بود لذا به او اسدی می گفتنند.(8)
3- عسکری : عثمان بن سعید را عسکرى نیز مى گفتند، زیرا او از محله عسکر سامرا بوده است. (9)
4- عمری : به این لقب شهرت بیشترى دارد. دو علت انتساب وى به عَمرى بین علماى رجال اختلاف است. شیخ طوسى در الغیبة، مى نویسد: گروهى از شیعیان گفته اند: حضرت امام عسکرى (ع) فرمود: اسم عثمان وکنیه او ابو عَمرو در یک شخص جمع نمى شود و دستور دادندکه کنیه او را بر هم زنند و از آن وقت عمرى خوانده شد.(10)
عثمان بن سعید، وکیل خاص و نماینده سه امام معصوم، امام هادى، امام حسن عسکرى و امام زمان (ع) بود.
وى محرم اسرار امام حسن عسکرى (ع) بود . وقتى امام مهدى (ع) متولد شد، امام حسن عسکرى (ع) گفت: پیکى دنبال عثمان بن سعید بفرستید. یک نفر فرستاده شد و و عثمان بن سعید آمد. امام حسن عسکرى (ع فرمود: ده هزار رطل نان و ده هزار رطل گوشت بخر و آن را تقسیم کن و به خاطر آن مولود، چندین گوسفند عقیقه کن. (11)
امام مهدى (ع) به وکالت و نیابت عثمان بن سعید در مقابل جمعیت و هیأت اهالى قم اشاره کرد و آنها را به عثمان بن سعید ارجاع داد .(12)
عثمان بن سعید حدود پنج سال نیابت حضرت را به عهده داشت و وقتى از دنیا رفت، خاطر شریف امام زمان (ع) نیز محزون گردید و طى نامه شریفى به فرزند بزرگوارش محمد بن عثمان تسلیت گفت و او را به جاى پدرش منصوب کرد. (13)
مرحوم علامه مجلسى در بحار زیارتنامه اى را براى عثمان بن سعید نقل کرده است که اینگونه شروع مى شود: السلام علیک ایها العبد الصالح، الناصح له و لرَسوله ولاو لیائه .(14)

  1- بحارالانوار ج 51 ص346.
2- اصول کافی ج 1ص329.
3- اختیار معرفه الرجال ص532.
4- تاریخ سیاسى غیبت امام دوازدهم ص156.
5- زندگانى نواب خاص امام زمان (ع) غفارزاده، ص 105.
6- غیبة طوسی ص354 .
7- روزگار رهایی ، ج1 ص 1 29.
8- غببة طوسى ص 354.
9- همان.
10- همان .
11- کمال الدین، ج 2، ص 430.
12- کمال الد ین، ج 2 ص 476.
13- بحار ا لانوار، ج 51 ص 347 کمال ا لدین، ج 2، باب توقیعات، ص 510.
14- بحار ا لانوار ج 02 1، ص 293.




:: برچسب‌ها: نواب اربعه, امام زمان (عج), امام زمان, مهدویت

نویسنده : عشاق المهدی
تاریخ : ۱۳۸٩/۸/٢٩